Kolesterol, vücudunuzun düzgün çalışması için ihtiyaç duyduğu, mumsu, yağ benzeri bir maddedir. Karaciğer tarafından üretilir ancak tükettiğimiz hayvansal gıdalardan da vücudumuza alınır.
Kolesterolün vücutta hayati görevleri vardır:
Kolesterolün vücutta hayati görevleri vardır:
- Hücre Yapısı: Hücre zarlarının temel yapı taşıdır.
- Hormon Üretimi: Östrojen, testosteron ve kortizol gibi hayati hormonların üretiminde kullanılır.
- D Vitamini: Güneş ışığı ile birlikte D vitamini sentezinde rol oynar.
- Sindirim: Karaciğerde üretilen safra asitlerinin yapısına katılarak yağların sindirilmesine yardımcı olur.
İki Temel Kolesterol Tipi
Kolesterol kanda tek başına dolaşamaz; "lipoprotein" adı verilen taşıyıcılarla birlikte hareket eder:- LDL (Düşük Yoğunluklu Lipoprotein - "Kötü" Kolesterol): Kolesterolü karaciğerden damarlara taşır. Seviyesi çok yüksek olduğunda, bu kolesterol damar duvarlarında birikerek "plak" adı verilen yapıları oluşturur. Bu durum damarları daraltır ve sertleştirir (ateroskleroz), bu da kalp krizi ve felç riskini artırır.
- HDL (Yüksek Yoğunluklu Lipoprotein - "İyi" Kolesterol): Damarlarda biriken fazla kolesterolü toplayarak tekrar karaciğere geri taşır. Karaciğer de bu kolesterolü işleyerek vücuttan uzaklaştırır. HDL seviyesinin yüksek olması kalp sağlığı için koruyucudur.
Kolesterol Neden Yükselir?
- Beslenme: Doymuş yağlar (kırmızı et, tam yağlı süt ürünleri) ve trans yağlar (hazır paketli gıdalar) LDL seviyesini artırır.
- Hareketsizlik: Fiziksel aktivite eksikliği iyi kolesterolü (HDL) düşürür.
- Genetik: Aileden gelen genetik yatkınlık (ailevi hiperkolesterolemi), kolesterolün çok yüksek seyretmesine neden olabilir.
- Yaş ve Cinsiyet: Yaş ilerledikçe kolesterol dengesi değişebilir.
- Kötü Alışkanlıklar: Sigara kullanımı damar iç yüzeyini bozarak kolesterolün birikmesini kolaylaştırır.
